Bij bestellingen boven de € 20,- is de verzending binnen Nederland gratis. Verzendingen naar het buitenland verlopen via het contactformulier. We geven je dan de prijs van je bestelling inclusief verzendkosten, waarna we na ontvangst van je betaling je bestelling verzenden.

 


Witter Zwart is een ontroerende en confronterende oorlogroman over eigenbelang, loyaliteit, liefde en verraad. Tegen de achtergrond van het door de Duitsers geannexeerde en verdeelde Italië vertolkt de schrijver op meesterlijke wijze de hang en zoektocht naar identiteit en verloren onschuld. In het tijdsbeeld waarin rassenhaat de maatschappij verdeelde laten de worstelingen en levensvragen een diepe indruk achter. 

Paperback, 464 pagina's
ISBN: 978-94-92832-00-9
Klik op de afbeelding voor een grotere weergave van de cover

Flaptekst

Hoe maak je de juiste keuzes? De Italiaan en SS-officier Marco Sebastini Corletti wordt tijdens de Tweede Wereldoorlog in kamp Dachau en later in het geannexeerde Italië voortdurend met deze vraag geconfronteerd. Door zijn toenemende twijfel over het naziregime gaat Marco op zoek naar antwoorden op essentiële levensvraagstukken, maar meer nog zoekt hij zichzelf. Wanneer hij verliefd wordt op een joodse violiste lijken de tegenstrijdige werelden waarin hij zich begeeft onverenigbaar. Kan hij zijn strijd winnen en zichzelf na zijn keuzes weer in de ogen kijken?

Recensie Witter Zwart - vijf sterren

Recensent: Wesley Dankers van Go2War2

Beoordeling: 5 sterren (uitstekend)

Go2War2 is een project van STIWOT (Stichting Informatie Wereldoorlog Twee). Dit project is het grootste Nederlandstalige online naslagwerk over de Tweede Wereldoorlog.

 

Geen enkel conflict bracht vernietiging en drama op een dermate grote schaal als de Tweede Wereldoorlog. Talloze personen werden gesteld voor bepalende keuzes, tussen het goede en het kwade, tussen geweten en plicht. Dergelijke omstandigheden nodigen uit tot het schrijven van indringende romans en daarvan zijn er dan ook talloze verschenen. Een nieuwe positieve uitschieter in dit genre is "Witter zwart", de debuutroman van Johan van den Ende.

We schrijven Italië, najaar 1943 / voorjaar 1944. In Italië, vroeger onder leiding van Benito Mussolini, een bondgenoot van het Derde Rijk, is na de geallieerde invasie in september 1943 een almaar heftiger wordende strijd tussen de Duitse bezettingsautoriteiten en het Italiaanse verzet ontstaan. Tegen deze achtergrond speelt de historische roman "Witter zwart" van Johan van den Ende zich af. De hoofdpersoon is Marco Sebastinie Corletti, een Italiaanse graaf die met de Duitsers collaboreert en als lid van de Schutzstaffel (SS) heeft gediend in het concentratiekamp Dachau. Hij wekt in eerste instantie de indruk van de snobistische, verwende aristocraat. Al snel blijkt echter dat hij een complex persoon is met tal van twijfels, die worstelt met zijn geweten aan de ene kant en zijn positie in de SS aan de andere kant. Zijn gevoelens komen het best tot uiting in de passages uit zijn dagboek die zijn opgenomen in de roman.

Marco strijdt tegen de Italiaanse partizanen, de katholieke geestelijken die hen ondersteunen, maar ook tegen zijn gevoelens en tegenzijn broeders van de SS. Gedurende het boek moet hij (soms gedwongen door druk van buitenaf) een aantal moeilijke keuzes maken. De meeste hiervan vallen verkeerd uit zowel voor hemzelf als voor zijn naaste omgeving. Het is moeilijk om je als lezer een oordeel over hem te vormen, omdat hij zelf ook zoekende is aan welke kant hij staat. Hij heeft hierdoor wel iets weg van de Duitse detective en lid van de Sicherheitsdienst Bernie Gunther, de beroemde schepping van de Schotse auteur Philip Kerr.

In vergelijking met zijn baas en vriend, de SS-Oberführer Helmut von Schlagen, lijkt Corletti wel een koorknaap. Von Schlagen is het stereotype van de SS’er. Hij heeft een Arisch uiterlijk, is wreed en zeer gewelddadig en heeft een obsessieve Jodenhaat. Tegelijkertijd draagt hij een groot geheim met zich mee dat hem noodlottig kan worden. Andere belangrijke personages in het boek zijn de leden van de familie Tandori, een Joodse familie, op wier landgoed het SS-detachement van Von Schlagen is ingekwartierd. De familie bestaat uit de vol-Joodse vader Nando, de moeder Hannelore Tandori-Von Walterskirchen, wier broer een hoge functie bekleed binnen de NSDAP, en hun dochter Ester en zoon Rufus. Ester en Marco hebben een gezamenlijk verleden. Ook bestaat er een zekere affectie tussen de SS’er en de half-Joodse vrouw, hetgeen zorgt voor veel spanningen. Net als Marco houdt Ester een dagboek bij, waarvan fragmenten zijn opgenomen in de roman. Dit levert een aantal mooie passages op, zoals:

"Ik wil dat vannacht mijn herinneringen vallen als bladeren van een boom: herfst in mijn hoofd. En daarna, vlak voordat de zon opkomt, is er de zuivering van vorst, is er de winter met haar hagelwitte sneeuw, ijskristallen, en de geur van jasmijn. En dan, bij het ontwaken, is het lente, is er een nieuwe wereld waarin ik weer jood mag zijn, weer zal dansen, zingen, vioolspelen, genieten, en waarin ik weer verliefd zal zijn zoals ik dat ooit was."

Het boek is vol van dergelijke mooie en tragische passages, zowel in de dagboekfragmenten, als in de dialogen tussen de hoofdpersonages.

Zoals eerder aangehaald zijn er al vele romans geschreven die zich afspelen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit maakt het lastig om origineel te blijven. De auteur slaagt hier echter goed in. Bepaalde facetten in het verhaal lijken in eerste instantie vergezocht. Door de complexe en ingetogen wijze waarop de auteur het beschrijft, komt het verhaal echter nergens onlogisch over. De auteur heeft daarbij een zeer verfijnde schrijfstijl die zich onder meer uit in prachtige volzinnen. In het begin ontwikkelt het verhaal zich langzaam. Hierdoor is de auteur in staat om de karakters van de hoofdpersonen goed uit te diepen. Gedurende het boek neemt het tempo toe en wordt je steeds meer meegezogen in het verhaal. Er ontspint zich een ingenieus plot, waarin onder meer (de strijd tegen) Italiaanse partizanen, geroofde kunst, de paus en het Vaticaan een rol spelen. Alle karakters worden voor moeilijke keuzes geplaatst en veel van hen blijken een andere, duistere, of juist lichtere kant te hebben. De auteur weet een tragisch liefdesverhaal vol met intriges op overtuigende wijze te vervlechten met de rauwe oorlog in Italië. Het boek bevat een aantal zeer gewelddadige passages, onder meer als de Duitse strijdmethode tegen het Italiaanse verzet aan bod komt, die gekenmerkt wordt door gruwelijke represailles. Het geweld wordt echter nooit gratuit, in tegenstelling tot in andere oorlogsromans. Ook zijn er een aantal zeer ontroerende en liefdevolle gedeelten in het boek opgenomen.

Van den Ende heeft duidelijk veel research gedaan voor zijn boek. Hij beschrijft een aantal daadwerkelijk bestaande personages en plaatsgevonden gebeurtenissen op waarheidsgetrouwe wijze. Deze weet hij ook op een prettig leesbare manier te verwerken in zijn roman. Een aantal historische figuren die de revue passeren zijn de wrede Höhere SS und Polizeiführer aan de Adriatische kust, SS-Gruppenführer Odilo Globocnik, de "lachende" Oberbefehlshaber Südwest, Generalfeldmarschall Albert Kesselring en de Höchste SS und Polizeiführer Italien, SS-Obergruppenführer Karl Wolff. Ook het onderzoek dat de Duitse SS-rechter Konrad Morgen tijdens de oorlog uitvoerde naar de corruptie en andere misdragingen van leden van de SS in de Duitse concentratiekampen komt zijdelings ter sprake. Achterin het boek wordt aangegeven dat het verhaal is gebaseerd op historische feiten en voor meer informatie wordt verwezen naar de website Witterzwart.nl. Het was misschien ook interessant geweest om in het boek zelf wat meer achtergrondinformatie op te nemen, bijvoorbeeld over welke personen echt hebben geleefd en welke personages fictief zijn.

"Witter zwart" is een uitstekende debuutroman. Zoals de titel aangeeft kun je niet zeggen of iemand wit of zwart is. Van den Ende laat zien dat zelfs de verdeling in wit, zwart en grijs niet altijd recht doet aan de complexe situatie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het boek is een aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in de Tweede Wereldoorlog. Niet alleen vanwege het aangrijpende en tragische verhaal, maar ook omdat het een reëel beeld schetst van de oorlogsomstandigheden en wat voor invloed deze hebben op de (persoonlijke) ontwikkeling van de betrokkenen.

Beoordeling: Uitstekend

Recensie Witter Zwart - vijf sterren

 Krachtig debuut
    • 50-59 jaar
  • 18 november 2017
Ik raad dit product aan
  • Spannend
  • ontroerend
  • Meeslepend

 

Toen ik in de aankondiging van Witter zwart las dat dit boek over een Italiaanse SS-er gaat die met een groot innerlijk conflict worstelt, was mijn interesse gewekt. Zijn liefde voor een joodse vrouw en steeds groter wordende afkeer van het fascisme, blijkt moeilijk met elkaar te verenigen. De hoofdpersoon zal keuzes moeten maken en daar gaat dit boek over.
Witter zwart is een oorlogsroman waarin de beelden soms als in een film aan je geestesoog voorbij trekken. Met snoepjes van poëtische zinnen, ronde personages, sterke dialogen, metaforen om twee keer te lezen en een tempo en spanningsboog die niet vervelen.

De Italiaanse pauselijke graaf Marco Sebastini Corletti is, zoals dat ging in de tweede Wereldoorlog, als jongeman bij de SS verzeild geraakt tijdens de annexatie van Italië bij Duitsland. Samen met zijn vriend Helmut Von Schlagen was hij in 1941 al ooggetuige bij de verschrikkingen in Dachau, toen vielen de schellen hem van de ogen maar kon hij niet meer terug. 
Het verhaal begint in de nazomer van 1943 op het landgoed La Perla Bianca dat door de SS als hoofdkwartier is ingenomen met als saillant detail dat de joodse eigenaar Nando Tandori en zijn gezin hier nog wonen, dit zorgt meteen voor de nodige spanning. De dochter, violiste Ester Tandori en Marco Corletti leerden elkaar kennen tijdens een concert voor de oorlog en werden verliefd. 

Helmut Von Schlagen heeft een tweede agenda en zit de familie op grove wijze dwars wat hem niet sympathiek maakt. Marco voert orders uit en probeert te verzaken, verzachten en te verijdelen waar hij kan, wat hem wel sympathiek maakt. Bovendien is zijn liefde voor Ester echt en die van haar voor Marco ook zoals blijkt uit een dagboekfragment in het begin van het verhaal, maar niet uit hun gesprekjes die stekelig en afwerend zijn om hun ware gevoelens te verbergen. Tijdens de eerste 50 bladzijden worden de piketten geslagen voor het netwerk van intriges die zich op de volgende 400 pagina’s ontvouwen. Met als inzet een kostbare viool, auditie bij de paus, vriendschap en machtsvertoon tussen hoge Duiste officieren en de behoefte Hitlers hielen te likken, Italiaanse verzetsstrijders, executies, zwangere vrouwen en zeer ingewikkelde familiebanden.

Toen ik de eerste zin las moest ik even slikken, te bombastisch? Die eerste zin krijgt op de laatste bladzijde echter betekenis. Dan wordt duidelijk hoe het boek is opgebouwd en het verhaal rond is. Mooi gedaan, de ellips gesloten.

Witter zwart is een gelaagde roman waarin de zin van oorlog ernstig in twijfel wordt getrokken, waarin de katholieke kerk en zijn waarheid een belangrijke rol speelt, waarin vriendschap, macht en loyaliteit op scherp worden gezet, maar waarin bovenal de liefde overwint. Witter zwart van Johan van den Ende is zo’n boek waar unputdownable op de achterflap had mogen staan, een boek dat wanneer je het uit hebt, je even in een gat laat vallen.

Johan van den Ende is naast schrijver ook uitgever en schrijfdocent, dit is zijn eerste roman. Bij het boek is een website witterzwart.nl met meer achtergrondinformatie over het verhaal.